Tổ Đình Thiên Thai - Xã Tam Phước
Tổ Đình Thiên Thai - Xã Tam Phước. Ảnh: sưu tầm

Ấp 3, xã Tam Phước, huyện Long Điền
0254 3669413

Tổ Đình Thiên Thai do Hòa thượng Huệ Đăng(1873 – 1953) là tổ thứ 41 thuộc phái Lâm Tế, sau một thời gian tu hành và truyền đạo Phật ở miền Trung, miền Tây và cuối cùng dừng lại ở miền Đông Nam Bộ, đã lấy tên “Tổ Đình Thiên Thai” thuộc chi phái “Thiên Thai Thiền Giáo Tông” của chốn tổ để đặt tên cho ngôi chùa, nơi mà Hòa Thượng đã có công lao khai phá tại vùng đất xã Tam An (nay là xã Tam Phước), huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

- Quảng cáo -

Chùa Thiên Thai gồm: tòa Chánh điện, Giảng đường, Nhà khách và Nhà bếp. Tòa Chánh điện hình tứ giác vuông, mỗi cạnh 15m. mặt tiền của tòa Chánh điện gồm 05 gian, ở giữa có 3 cửa ra vào xây theo lối cuốn vòm, tạo nên vẻ thanh thoát nhẹ nhàng. Tường xây bằng đá dày 0,4m, cao 3m, vách không tô xi măng.

Ảnh: sưu tầm

Mái nhà theo kiểu kiến trúc mái chồng Diêm xuôi về bốn góc. Trên đỉnh cao nhất của nóc chùa là Bình Cam lồ, đắp bằng xi măng, ở bốn góc của chùa đắp trang trí hình rồng cách điệu, tạo nên nét uyển chuyển, sinh động. Phía mặt tiền của chùa có bức cuốn thư lớn đắp bằng xi măng nổi hình chữ Triện, phiên âm là: Thiên Thai cổ tự. Hai đầu hồi đắp hình tam giác nổi, trên đỉnh gắn một bông sen.

Bên trong tòa chánh điện là chỗ Điện thờ, được thiết kế ở giữa trung tâm với những đặc điểm rất độc đáo. Bố trí 4 trụ đá ở bốn góc, giữa là một trụ đá nâng đỡ toàn điện thờ, tạo thành chữ “Ngũ”. Bệ sân bằng đá giật cấp, cao 2m. Bốn góc có ngai thờ làm bằng gỗ rộng 1m, cao 2m, sơn son thếp vàng, chạm trổ công phu những hình trang trí truyền thống như : Hổ phù, Lửa tam muội, hai bên là hình Rồng cách điệu.

Phía trước tòa Chánh điện là bàn thờ bài trí các pho tượng: Phật Thích Ca Mâu Ni bằng xi măng ở tư thế ngồi kiệt già,được sơn son thếp vàng. Tượng Bồ Tát đản sanh với dáng vẻ điêu khắc một tay chỉ lên trời, một tay chỉ xuống đất, đứng trên đài sen. Phía dưới là tượng Phật Di Lặc ngồi cũng đắp bằng xi măng. Di Lặc là vị Phật của tương lai, “Di Lặc xuất thế thiên hạ thái bình”, với những nét căng tròn, nụ cười hể hả tượng trưng cho sự viên mãn, no đủ và hạnh phúc.

Ảnh: sưu tầm

Phía Tây là Điện thờ Quan Âm Chuẩn Đề 18 tay ở tư thế ngồi. Phật Quan Âm Chuẩn Đề là người lắng nghe tiếng kêu của chúng sinh trên cõi đời này và dùng pháp lực để cứu độ.
Phía Đông là điện thờ Phật Quan Âm Bồ Tát ở tư thế ngồi. Tượng thể hiện đầu đội khăn trùm trên tóc, mặc áo dài, chân để trần, ngồi trên đài sen, mặt hơi cúi xuống với nét rất đỗi hiền từ giống như một bà mẹ yêu thương vô bờ bến, một tay cầm nhánh dương liễu, một tay cầm bình cam lồ với ý nghĩa cứu độ chúng sinh.

Phía Nam nơi thờ bài vị, trên cùng có một cặp ngà voi dài 0,5m, nặng khoảng 10kg, do ông Cả Đại ở Bình Dương tặng cho Hòa thượng Huệ Đăng vào thời kỳ mới xây dựng Chùa Thiên Thai. Bốn góc chùa còn bài trí 4 pho tượng Văn Thù, Phổ Hiền, Hộ pháp và Tiêu Diện. Góc phải là 01 Đại hồng chung, 01 khánh đá, phía trái đặt 01 trống cái sử dụng trong việc hành lễ.

Phía trước tòa Chánh điện treo một tấm Hoành phi bằng gỗ, sơn son thếp vàng, chạm trổ rất công phu, dài 1,6m, rộng 0,6m, có 3 chữ Hán viết theo kiểu chữ Triện “Thiên Thai Tự”, do vị Hòa thượng trụ trì chùa Thiên Ân ở tỉnh Bình Dương tặng cũng vào thời gian xây dựng chùa xong.

Theo ý tưởng của Chùa Thiên Thai, với bàn thờ tạo thành chữ “Ngũ” do 4 cột đá và 1 cột đá ở giữa hợp thành có ý nghĩa tượng trưng cho “Ngũ châu” hay là “Ngũ hành”, 5 yếu tố cơ bản tạo nên vũ trụ và con người: Kim, Mộc, Thủy, Hoả, Thổ.

Cửa Chùa Thiên Thai được bố trí với 5 cửa hình vòm cuốn cánh cung, gồm 4 cửa phía ngoài, 4 cửa phía trong trổ ra 4 điện thờ, có ý nghĩa tượng trưng cho bát quái, gồm 8 yếu tố (Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài).

Phía sau tòa Chánh điện là Giảng đường (hay là nhà hậu tổ) gồm 5 gian bằng gỗ, kết cấu vì kèo đơn giản hình chữ A. Mái lợp ngói vẩy rồng, tường xây bằng gạch, tô cát và xi măng. Cột và vì kèo làm bằng gỗ dầu, gỗ sao. Các đòn bẩy có gắn trang trí hình rồng, chim thần cách điệu chạm trổ rất công phu. Ở đây còn lưu giữ hai bộ bàn ghế các Hòa thượng dùng để tiếp khách. Đặc biệt, giữa tòa nhà còn treo 03 tấm Hoành phi được sơn son thếp vàng, do chính tay Hòa thượng sáng tác cùng với 4 cặp câu đối. Mỗi tấm Hoành phi dài 60cm, rộng 40cm; Câu đối dài 1,2m, rộng 0,3m, mặc dầu đã trải qua mấy chục năm, chất liệu bằng gỗ nhưng vẫn còn khá

Phía sau tòa Giảng đường, nằm sát chân núi Dinh Cố, có một am nhỏ hình vuông, mỗi cạnh 4m x 4m, được xây bằng đá hoa cương, mật mía vôi và xi măng, lợp ngói vẩy rồng. Đây là nơi Hòa thượng Huệ Đăng dùng để tu thiền nhập định trong thời gian ở Tổ Đình Thiên Thai.
(Quyết định công nhận số 4394/QĐ.UB ngày 03/12/2008 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu)